Hazır Kahve (Instant Coffee)’ye Dair

Instant kahve kayıtlara göre ilk olarak 1901 yılında kimyacı Satori Kato tarafından Chicago’da üretilmiş ve yine ilk kez New York'taki Pan-Amerikan Fuarı'nda tanıtılmıştır.

Granül Kahve Nedir? yazısı ile piyasada önemli bir tüketim hacmine sahip olan ve hemen hemen her evde, iş yerinde bulunan bu içecek türüne dair teknik bilgilerin yer aldığı yazımıza ek olarak, bu yazıda önemli hazır kahve üreticileri ve hazır kahve tüketimine dair bilgiler paylaşacağız.

Granül Kahve Nedir?

Hazır Kahve, çözünebilir kahve olarak da ifade edilmektedir. Türkiye’de özellikle Nescafé markası ile özdeşleşmiş durumda olan bu içecek türü mayalanmış kahve çekirdeklerinden elde edilmektedir. 1938 yılında daha gelişmiş bir kahve rafinasyon işlemi ile üretilen Nescafé’nin satışa sunulması ile kahve tüketimine dair önemli bir alternatif ürün haline gelen kahve tozu içeceği neredeyse dünya genelinde içilen kahvenin yarısını oluşturmaktadır. Özellikle İngiltere ve Asya ülkelerinde kültürel bir önemi olan çaya rakip olarak gittikçe artan nitelikli kahve hazır kahve tüketimi çoktan bir sorun olarak nitelendirilmeye başlanmış durumda. İngiltere‘de yapılan bir araştırmaya göre ülkede evde hazırlanan kahvelerin yüzde 77’sinin hazır kahve olmasının sebebi, içeceğin yapılışının son derecede hızlı ve kolay olması. Bunun yanı sıra, evde nitelikli kahve çekirdekleri ile hazırlanan taze kahve demlemenin ve bu tip kahvelere erişimin yaygınlaşmasıyla bu durumun azalacağına inanılmakta. Ayrıca, Çin‘de kişisel kahve tüketimine dair 2007 verileri gösteriyor ki, kişisel kahve tüketiminde yıllık ortalama 2 fincan kahve olsa da potansiyel olarak dünyanın en büyük dördüncü pazarı olarak nitelendirilmekte.




Hazır Kahve Üretimi

Hazır Kahve’ye Dair Araştırmalar

Trabzon Ticaret Borsası’nın koordinatörlüğünde Karadeniz Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Ulusoy ile İÜ İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Şeker tarafından yürütülen “Türkiye’de Değişen Çay Tüketim Alışkanlıkları”  projesinde de belirttiği üzere1:

Geleneksel alışkanlık olan çay tüketimi değişen zaman koşulları, yeni nesiller ve onların beklentileri karşısında bir dönüşüm sürecini yaşamaktadır. Her ne kadar toplumda geniş ölçekte çay tüketimi yaygın olsa da genç ve eğitimli nesillerde bu yaygınlığın azaldığı açıkça gözlenmektedir. Çaya alternatif ürünler olarak düşünülebilecek Türk kahvesi, hazır kahve çeşitleri ve bitki, meyve çayları tüketiminin giderek arttığı, gerek piyasadaki pazar paylarından gerekse kullanıcıların bu yöndeki tercihlerinde gözlenen yoğunlaşmadan anlaşılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de değişen çay tüketim alışkanlıkları geniş kapsamlı bir saha araştırması yapılarak incelendi.

DORinsight’ın 18 yaş üstü, Türkiye temsili ABC1C2DE sosyo-ekonomik statüye sahip, 296 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği ve 24.12.2013 tarihinde yayınladığı “Hazır Kahve İçme Alışkanlıkları Araştırması“ndan elde edilen bulgular şöyle:

“Hazır kahve tüketenlerin yüzde 84’ü hem evde hem de dışarıda hazır kahve içiyor. Geriye kalan kesimin yüzde 5’i ise sadece dışarı çıktıklarında hazır kahve tüketmeyi tercih ederken, yüzde 11’i ise sadece evde hazır kahve tüketiyor. Kısacası bu verilerden yola çıkarak hazır kahve tüketiminin bir alışkanlık haline geldiğini ve tüketen kitlenin büyük bir çoğunluğunun hem evde hem de dışarıda kahve içtiğini söyleyebiliriz. Hem genellikle tüketilen kahve çeşitlerinde hem de en sık tüketilen kahve çeşitlerinde öne çıkan, “hazır granül kahve.” Hedef kitlenin genellikle “hazır granül kahve” tüketme oranı yüzde 84 olurken, “hazır granül kahve”nin sıklıkla tüketilme oranı yüzde 43 olmakta ve bu oranla “Türk kahvesini” geride bırakıyor. Özellikle 18-24 yaş grubunda sıklıkla “hazır granül kahve” tüketimi yüzde 53’e yükseliyor.

Türk kahvesi ise ikinci sırada en çok tüketilen kahve çeşidi olmaktadır (genellikle tüketen kesim – yüzde84, sıklıkla tüketen kesim – yüzde 31). Sıklıkla “Türk kahvesi” tükettiğini belirten yüzde 31’lik tiryaki olan kesimin neredeyse tamamı evde de dışarıda da bu kahve çeşidini tercih ediyor. Kısacası “Türk kahvesi” içimi ev dışına taşınmış durumda. Türk kahvesini sıklıkla tecih etme oranı kadınlarda ve 45 yaş üstünde yüzde 36’ya yükseliyor. Diğer kahve türleri içinde genellikle üçüncü sırada tercih edilen yüzde60 ile “Cappuccino/ Macchiato (espresso ve süt köpüğü ile yapılan kahveler)” oluyor. Ancak capuccino, espresso, filtre kahve, french press gibi kahve türlerinin sıklıkla tercih edilme oranı oldukça düşük ve bu tür kahvelere başlama yaşı ise 18 yaş civarıdır.

Görüşülen kitlenin yüzde 60’ının evinde “Türk kahvesi” makinesi, yüzde 36’sının evinde “hazır/filtre kahve” makinesi, yüzde 20’sinin evinde ise “Espresso/ Cappuccino” makinesi bulunuyor.




Haftada ortalama 4-5 kez ev dışında hazır kahve tüketilirken, evde hemen her gün hazır kahve tüketiliyor. Özellikle hafta içi günün hemen her saatinde kahve tüketiminin yaygın olduğu görülürken, bu durum farklı yaş gruplarına göre zaman zaman değişebiliyor. 18-24 yaş için en yoğun kahve içilen zaman dilimi akşam saatleri (18:01-21:00) iken (bu yaş grubunun yüzde 38’i), 45 yaş üzeri için en yoğun zaman dilimi öğleden sonra (14:01- 18:00) arası olurken (bu yaş grubunun yüzde 42’si); çalışan kesimin yoğun olduğu 25- 34 yaş grubunda ise sabah saat 10:00’dan öncesi (bu yaş grubunun yüzde 42’si) kahve tüketiminin yoğun olduğu görülüyor.

Hafta sonu ise kahvenin biraz daha geç saatlerde tüketildiği görülürken, özellikle öğleden sonra saat 14:00 ve sonrası kahve tüketimi yoğunlaşıyor.

Genelde evde dinlenirken keyif kahvesi içiliyor (yüzde 74). Diğer kahve okazyonları sırasıyla arkadaşlarla sohbet ortamı (yüzde 62), çalışma ortamı (yüzde 57) ve bilgisayar karşısında (yüzde 56). Ancak bunların arasından en sık tercih edilen okazyon arkadaşlarla sohbet ortamı (yüzde 28) ve evde dinlenme anı (yüzde 26) oluyor.

Görüşülen kitle, “kahve içmenin ülkemizde giderek arttığını” düşünüyor (yüzde 77). Kahve, özellikle “Daha genç/enerjik hissetmeye yardımcı olduğu için tercih edilen bir içecektir” diyenlerin oranı yüzde63. Bu oran beklendiği üzere 25-34 yaş grubunda yüzde 72’ye çıkıyor.

“Kahve içimi ile ilgili özel alışkanlıklarım vardır” diyen 162 kişinin yüzde 2’si kahveyi çikolata ile içtiklerini belirtmişlerdir.
Hazır kahvenin en belirgin tercih edilme nedeni yüzde 77 ile “tadının güzel bulunması” olurken, hemen arkasından “motivasyonu artırıyor olması yüzde 51”; “kokusunun güzel olması yüzde 50”;”fiziksel ve zihinsel enerji vermesi-yüzde 48” oranlarıyla geliyor.

Kahve Dünyası (yüzde64) ve Starbucks (yüzde 52) oranlarıyla en çok gidilen kahve zincirleri olurken, erkeklere kıyasla bayanlar Starbucks’ı daha çok tercih etmektedirler (Kadınlar- Yüzde 58), (Erkekler-Yüzde 46).

“En sık tercih edilen kahve zinciri” diye sorulduğunda ise Kahve Dünyası (yüzde 42) açık ara farkla birinci, Starbucks (yüzde 29) ise ikinci sırada yer almaya devam ediyor.
Türk halkı kahvesini çoğunlukla sütlü (yüzde 47) tercih ediyor.

Türk kahvesi tüketiminde ise en çok tercih edilen yüzde 42 oranı ile orta şekerli kahve olurken; az şekerli kahve tercih oranı yüzde 32, sade kahve tüketme oranı ise yüzde 21’dir.

Ayda ortalama kahve tüketimi için harcanan para 56 TL’dir.”

Kolaylığı dolayısı ile bu kadar ünlenen ve tüketim hacmine ulaşan hazır kahvenin askerleri ayık ve dinç tutmak adına kullanımının teşvik edilmesi ve hatta o dönem içerisinde reklam afişlerinde de askerlere yer verilmesi ile başlayan, sonrasında hızla gelişen endüstriler içerisinde emekçilerinin performansını artırmak için sunulmaya başlanan hazır kahve ilk aşamalarından günümüze tat ve performans olarak da epey bir gelişme kaydetmiş durumda. Bu durumun sonucunda farklı tat özellikleri ve kalite alternatifleri ile oldukça geniş bir ürün dağılımına da sahip olan hazır kahve, sahip olduğu (özellikle tek fincanlık paketler) ucuzluk algısı ile de nitelikli kahveden ayrışmakta. Peki, bu ne kadar doğru?

Gerçekten Ucuz Mu?

Genel olarak fiyat performans olarak nitelikli kahveden ayrışan bir algı oluşturulduğu bir gerçek. Ancak, bu fiyat performans durumu yine hazır kahve markaları ve markaların kendi ürün alternatifleri için de değişkenlik göstermekte.

Kabaca, nitelikli kahvenin sahip olduğu lezzet ve içim süresince etkili olan deneyimin yanında sadece içim alternatifi haline gelen hazır kahve ile ilgili olarak şöyle bir tablo oluşturalım.

Markalar Nescafe Kronotrop Coffee Nutz
Çekirdekler Nescafe Gold Kolombiya Aromas del Sur Palestina Kolombiya Supremo
Ağırlık 200 gr. Ekopaket 250 gr. 250 gr.
1 Fincan Oranı 10 gr. 14 gr. 14 gr.
Fincan Maliyeti (YTL) 1.49 1.88 1.28
Fincan Sayısı 20 17 17
Satış Fiyatı (YTL) 29.91 32 21.90

Tabloda markaların ortalama lezzet ve kahve kaliteleri üzerinden seçilen ürünler karşılaştırıldığında arada bir kaç kuruşluk fark olduğunu görüyoruz. Yani, kısaca, bir kaç kuruş fazla vererek çok daha leziz kahveler içmek mümkün. Nitelikli kahve dükkanlarında içilen kahvelerdeki fiyatlandırmalarda servis ve deneyimin de etkili olduğunu belirtmek gerekmiyor elbette.

Bu araştırmaları değerlendirdiğimizde görüyoruz kahve tercihi konusunda da küresel bir kutuplaşma söz konusu.

Dünya Genelinde Hazır Kahve ve Taze Kahve Tercihleri

Kaynak

“Türkiye’de Değişen Çay Tüketim Alışkanlıkları” Projesi Tamamlandı
Hazır Kahve İçme Alışkanlıkları Araştırması

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir